Een val kan voor ouderen grote gevolgen hebben. Toch zijn bij valpreventie veel organisaties betrokken, van gemeenten en welzijnsorganisaties tot huisartsen, fysiotherapeuten en de GGD. In Zaanstreek-Waterland groeide daarom de behoefte aan één regionale aanpak. ZONH hielp de betrokken partners om van losse initiatieven toe te werken naar duidelijke afspraken, een gezamenlijke werkwijze en steeds meer gedeeld eigenaarschap.
Waarom samenwerking nodig is
Valincidenten vormen een groeiend gezondheidsprobleem onder ouderen. In Zaanstreek-Waterland heeft ongeveer 34% van de ouderen een verhoogd risico om te vallen. Om ouderen tijdig passende ondersteuning te bieden, moeten zorg en sociaal domein goed op elkaar aansluiten. Dat vraagt om duidelijke afspraken over signalering, verwijzing, begeleiding en opvolging.
Van lokale ervaring naar een regionale beweging
De GGD Zaanstreek-Waterland startte in twee gemeenten met een variant op het landelijke stappenplan van VeiligheidNL. Met ondersteuning van ZONH groeide deze aanpak uit tot een regionale ketenaanpak voor alle zeven gemeenten in Zaanstreek-Waterland. ZONH bracht partners uit zorg, welzijn, gemeenten en financiering bij elkaar, hielp bij het ontwikkelen van regionale afspraken en ondersteunde de implementatie en borging van nieuwe werkwijzen.
Tieneke Koopman, begeleidde dit proces onder andere vanuit ZONH. Tieneke; “De betrokken organisaties beschikken ieder over een deel van de oplossing, maar hebben niet vanzelfsprekend overzicht over de hele keten. Als onafhankelijke partij hielpen we om verschillende belangen en perspectieven bij elkaar te brengen, gezamenlijke doelen scherp te krijgen en de voortgang te bewaken. Daardoor kon de aandacht verschuiven van afzonderlijke activiteiten naar uiteindelijk één regionale aanpak’.
Stap voor stap naar duidelijke afspraken
De samenwerking begon in het sociaal domein. De verbinding met het medisch domein was een belangrijke volgende stap. ZONH hielp die brug te slaan. Tieneke; “Doordat we beide werelden kennen en de taal van het medisch én sociaal domein spreken, konden we partijen dichter bij elkaar brengen en knelpunten vertalen naar concrete stappen”. Inmiddels werken GGD, huisartsen, praktijkondersteuners, fysiotherapeuten, gemeenten en welzijnsorganisaties samen aan dezelfde opgave: ouderen met een verhoogd valrisico tijdig passende ondersteuning bieden.
ZONH begeleidde hierin ook de versterking van de samenwerking tussen Alliantie Fysiotherapie Zaanstreek-Waterland (AFZW) en Huisartsenorganisatie Zaanstreek-Waterland (HZW). Samen brachten we in kaart wat nodig was om de zorg voor ouderen met een hoog valrisico beter op elkaar af te stemmen. Dit leidde tot concrete afspraken tussen huisartsen, praktijkondersteuners en fysiotherapeuten over de valrisicobeoordeling. Sinds mei 2025 werken valanalisten, huisartsen en praktijkondersteuners met deze beoordeling en gebruiken zij VIPLive voor de onderlinge afstemming.
En ook in de bredere ketenaanpak hielp ZONH om verschillende partijen en perspectieven bij elkaar te brengen. Alliantie Fysiotherapie Zaanstreek-Waterland, HZW, senioren, diëtisten, apothekers, ergotherapeuten, welzijnsorganisaties en gemeenten werkten hierin samen om vallen bij ouderen te voorkomen. ZONH en GGD Zaanstreek-Waterland begeleidden het proces om vanuit die verschillende perspectieven tot gezamenlijke afspraken en praktische richtlijnen te komen. Het resultaat is de Handreiking Valpreventie Zaanstreek-Waterland: een praktische houvast waarmee professionals in het medisch en sociaal domein samen verder kunnen.
“We werken in onze praktijk al volop volgens de handreiking Valpreventie. Ik had al een fijn netwerk binnen het medisch domein, maar nu is dat verbonden met het sociaal domein. Dat is echt een meerwaarde van deze handreiking met afspraken. Het werkt heel prettig”. - Huisarts in Zaanstreek-Waterland
Wat er in de praktijk verandert
Waar valpreventie voorheen vooral bestond uit losse initiatieven, is nu een regionale structuur ontstaan met duidelijke afspraken over samenwerking, verwijzing en uitvoering. Professionals weten beter van elkaar welke rol zij hebben en weten elkaar makkelijker te vinden. De gemaakte afspraken moeten eraan bijdragen dat ouderen sneller op de juiste plek terechtkomen en een duidelijkere route naar passende ondersteuning ervaren.
"Het mooiste resultaat vind ik dat partijen elkaar steeds beter weten te vinden en samen optrekken in het belang van de inwoner. Dan zie je dat samenwerking echt gaat werken." - Tieneke Koopman, adviseur ZONH
Verder op eigen kracht
Na drie jaar intensieve samenwerking bevindt de regionale aanpak zich in de afrondende borgingsfase. In het najaar van 2026 vinden de laatste monitorings- en borgingsgesprekken plaats.
De regionale afspraken staan inmiddels stevig genoeg om het eigenaarschap steeds verder bij de betrokken organisaties zelf neer te leggen. Het sociaal domein neemt de verantwoordelijkheid voor inwoners met een laag of middelhoog valrisico. Voor inwoners met een hoog valrisico ligt die verantwoordelijkheid binnen het medische domein.
Werk je aan een vraagstuk waarbij zorg, welzijn, gemeenten en andere partners samen moeten optrekken? ZONH helpt om partijen bij elkaar te brengen, gezamenlijke afspraken te ontwikkelen en samenwerking duurzaam te verankeren. Bespreek je vraagstuk met een adviseur van ZONH.
