Zorg- en welzijnsorganisaties onderzoeken volop wat AI voor hun werk kan betekenen. In de praktijk zien we dat medewerkers experimenteren met toepassingen voor het uitwerken van gespreksverslagen, het schrijven van conceptteksten of het sneller vinden van informatie. Tegelijkertijd spelen in veel organisaties dezelfde vragen: waar biedt AI daadwerkelijk meerwaarde, hoe gebruik je het veilig en verantwoord en welke kennis hebben medewerkers daarvoor nodig?
Om beter inzicht te krijgen in deze vragen ging ZONH in gesprek met verschillende zorg- en welzijnsorganisaties in de regio. De gesprekken laten zien dat organisaties zich in uiteenlopende ontwikkelfasen bevinden, maar ook dat ze voor vergelijkbare uitdagingen staan. Een van de belangrijkste conclusies: niet de technologie vormt de grootste uitdaging, maar het ontwikkelen van voldoende kennis, vertrouwen en randvoorwaarden om AI verantwoord in te zetten.
Drie inzichten uit de regionale verkenning
1. Organisaties bevinden zich in verschillende ontwikkelfasen
De verkenning laat zien dat er niet één logisch startpunt is voor het werken met AI. Sommige organisaties experimenteren al actief met toepassingen of hebben beleid ontwikkeld. Andere organisaties onderzoeken nog welke mogelijkheden AI biedt en welke voorwaarden nodig zijn om ermee aan de slag te gaan.
Juist die verschillen maken het waardevol om ervaringen uit te wisselen. Wat voor de ene organisatie een eerste stap is, kan voor een andere organisatie al dagelijkse praktijk zijn.
2. AI-geletterdheid is een gedeelde behoefte
Vrijwel alle organisaties noemen kennisontwikkeling als belangrijke voorwaarde voor succesvolle inzet van AI. Daarbij gaat het niet alleen om weten hoe een AI-tool werkt. Het gaat ook om kunnen beoordelen wanneer AI wel of niet passend is, welke risico's eraan verbonden zijn en welke afspraken nodig zijn voor verantwoord gebruik.
AI raakt bovendien niet alleen de ICT-afdeling. Bestuurders, managers, beleidsmakers en professionals krijgen allemaal te maken met toepassingen die invloed hebben op hun werk. Daarom vraagt AI om een brede vorm van kennis en bewustwording binnen organisaties.
3. Tijd, capaciteit en verantwoord gebruik vormen belangrijke drempels
Veel organisaties zien kansen voor AI, bijvoorbeeld bij administratieve taken, informatievoorziening en procesondersteuning. Tegelijkertijd ontbreekt het vaak aan tijd, capaciteit of expertise om ontwikkelingen goed te volgen en toepassingen zorgvuldig te beoordelen.
Daarnaast spelen vragen over privacy, ethiek, governance en informatiebeveiliging een belangrijke rol. Organisaties willen niet alleen innoveren, maar ook zeker weten dat zij AI op een veilige en verantwoorde manier inzetten.
Een voorbeeld dat regelmatig terugkomt is het gebruik van AI voor verslaglegging van overleggen of cliëntgesprekken. Organisaties zien dat dit administratieve lasten kan verminderen, maar vragen zich tegelijkertijd af welke gegevens mogen worden verwerkt, hoe toestemming wordt geregeld en wie verantwoordelijk blijft voor de inhoud van een verslag. De techniek is beschikbaar, maar de organisatorische en juridische randvoorwaarden vragen vaak nog om verdere uitwerking.
Een belangrijke observatie uit de verkenning
"De grootste uitdaging is niet de technologie zelf, maar het creëren van voldoende kennis, ruimte en vertrouwen om AI verantwoord in de praktijk toe te passen."
Deze conclusie komt voort uit de regionale verkenning die ZONH uitvoerde onder zorg- en welzijnsorganisaties. Veel organisaties hebben vergelijkbare vragen en behoefte aan praktische voorbeelden, kennisdeling en onderlinge uitwisseling.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De verkenning laat zien dat veel organisaties niet beginnen met een groot innovatieprogramma, maar met kleine, praktische stappen. Denk bijvoorbeeld aan het in kaart brengen welke AI-toepassingen medewerkers nu al gebruiken, het organiseren van een kennissessie of het opstellen van eenvoudige afspraken over veilig gebruik.
Vragen die hierbij kunnen helpen zijn:
• Waar gebruiken medewerkers AI nu al voor?
• Welke toepassingen leveren daadwerkelijk tijdwinst of kwaliteitsverbetering op?
• Welke afspraken zijn er over privacy, gegevensgebruik en controle van AI-output?
• Welke kennis hebben medewerkers nodig om AI verantwoord toe te passen?
• Van welke ervaringen van andere organisaties kunnen we leren?
Zo wordt AI niet alleen een technologische ontwikkeling, maar vooral een organisatievraagstuk waar medewerkers, management en bestuur gezamenlijk invulling aan geven.
Van afzonderlijk zoeken naar samen leren
De behoefte aan kennisuitwisseling en samenwerking is groot. Veel organisaties zoeken naar antwoorden op vergelijkbare vragen. Als regionale netwerkorganisatie brengt ZONH zorg- en welzijnspartners met elkaar in contact, verzamelt praktijkervaringen en maakt kansen en knelpunten zichtbaar. Door kennis en ervaringen te delen hoeven organisaties niet allemaal afzonderlijk hetzelfde uit te zoeken en kunnen zij sneller van elkaar leren.
Herken je de vragen uit dit artikel of wil je ervaringen delen met andere organisaties? Neem dan contact op met ZONH. Samen kunnen we verkennen welke kansen AI biedt en hoe organisaties deze ontwikkelingen op een verantwoorde manier kunnen benutten.
