Een val lijkt soms een klein ongeluk, maar voor ouderen kan een val grote gevolgen hebben. Het kan leiden tot verlies van zelfstandigheid, een verminderde kwaliteit van leven en een groter beroep op zorg en ondersteuning. Daarnaast nemen de maatschappelijke kosten van valincidenten toe. Het voorkomen van vallen is daarom niet alleen een individuele, maar ook een maatschappelijke opgave.
Valpreventie vraagt om meer dan alleen medische zorg. Het raakt ook welzijn, bewegen, wonen en de sociale omgeving van ouderen. Juist daardoor kunnen individuele organisaties deze opgave niet alleen oplossen. Gemeenten, huisartsen, fysiotherapeuten, welzijnsorganisaties, beweegaanbieders en andere professionals hebben elkaar nodig om inwoners tijdig te signaleren en passende ondersteuning te bieden.
ZONH helpt gemeenten en betrokken organisaties zoals de GGD, zorg- en welzijnsorganisaties en seniorenvertegenwoordigers bij het organiseren van de samenwerking en het ontwikkelen van gezamenlijke werkwijzen rond valpreventie.
Goede valpreventie begint met goede samenwerking
Als zorgprofessional kun je een verhoogd valrisico signaleren, maar daarmee ben je er nog niet. Waar verwijs je iemand vervolgens naartoe? Wie pakt de begeleiding op? En hoe zorg je ervoor dat een inwoner niet uit beeld raakt?
Juist daar ontstaat de meerwaarde van een ketenaanpak. Door duidelijke afspraken te maken over signalering, verwijzing en begeleiding weten professionals beter wat hun rol is en hoe zij elkaar kunnen vinden. Daardoor krijgen ouderen sneller de ondersteuning die bij hun situatie past.
De rol van ZONH: van losse initiatieven naar een werkende keten
Samenwerken klinkt logisch, maar in de praktijk vraagt het om organisatie, afstemming en gezamenlijke keuzes. Gemeenten, zorgprofessionals en welzijnsorganisaties hebben vaak dezelfde ambitie, maar werken vanuit verschillende verantwoordelijkheden en perspectieven. ZONH brengt gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, de GGD en andere betrokken partijen bij elkaar. We maken verschillende belangen bespreekbaar, helpen partners om gezamenlijke afspraken te maken en vertalen landelijke kaders naar een regionale aanpak die daadwerkelijk uitvoerbaar is.
Tieneke Koopman, adviseur van ZONH vertelt:
"De uitdaging zit meestal niet in de wil om samen te werken. Die is er vaak al. De uitdaging zit in het maken van concrete afspraken. Wie signaleert? Wie verwijst door? Wie houdt contact? Juist door die stappen samen uit te werken ontstaat een keten die werkt voor professionals én inwoners."
Onze onafhankelijke positie helpt daarbij. Omdat we niet het belang van één organisatie vertegenwoordigen, kunnen we het gezamenlijke doel centraal houden: voorkomen dat ouderen vallen en zorgen dat zij tijdig passende ondersteuning krijgen.
Hoe werkt de ketenaanpak in de praktijk?
De ketenaanpak begint bij vroegsignalering. Zorg- en welzijnsprofessionals herkennen ouderen met een mogelijk verhoogd valrisico en bepalen samen welke ondersteuning nodig is.
Afhankelijk van het risico volgt een passende route:
- Bij een laag risico begeleidt de beweegmakelaar de inwoner naar passend beweegaanbod.
- Bij een matig risico volgt deelname aan een erkende valpreventieve interventie.
- Bij een hoog risico vindt een valrisicobeoordeling plaats door bijvoorbeeld een huisarts, praktijkondersteuner of valanalist.
Een belangrijke schakel in de aanpak is de beweegmakelaar. Deze verbindt zorg, welzijn en sport- en beweegaanbod in de wijk. Daardoor stopt de ondersteuning niet na een interventie, maar blijven ouderen gestimuleerd om actief te blijven.
Fysiotherapeut Jos Neefjes vat het treffend samen:
"Zonder keten kun je niet met valpreventie aan de slag. Je hebt elkaar nodig en dat moet je multidisciplinair aanpakken."
Wat levert dat op?
Door de regionale en lokale afspraken weten professionals elkaar sneller te vinden en verlopen verwijzingen soepeler. De rollen zijn duidelijker en de samenwerking tussen zorg en welzijn is versterkt.
Voor ouderen betekent dit een samenhangender aanbod. In plaats van losse initiatieven ontstaat een keten waarin signalering, preventie, zorg en bewegen op elkaar aansluiten. Daardoor groeit de kans dat valrisico's tijdig worden herkend en dat ondersteuning start voordat een ernstig valincident plaatsvindt.
Een praktische handreiking voor professionals
Een concreet resultaat van deze samenwerking is de handreiking valpreventie in Zaanstreek-Waterland. Onder begeleiding van ZONH en de GGD Zaanstreek-Waterland werkten huisartsen, fysiotherapeuten, diëtisten, apothekers, ergotherapeuten, welzijnsorganisaties, gemeenten en seniorenvertegenwoordigers samen aan een praktische gids vol tools en inspiratie om valpreventie stevig in de zorg- en welzijnsketen te verankeren.
Dit laat goed zien waar ZONH van meerwaarde is: verschillende partijen verbinden rondom een gezamenlijke opgave en die samenwerking vertalen naar concrete hulpmiddelen waar professionals direct mee aan de slag kunnen.
Werk jij aan valpreventie in jouw regio?
Merk je dat goede valpreventie vraagt om betere samenwerking tussen zorg, welzijn, sport en gemeenten? Of wil je lokale afspraken maken over signalering, verwijzing en begeleiding? ZONH helpt organisaties om een werkende keten op te bouwen, partijen bij elkaar te brengen en samen concrete stappen te zetten. Zo zorgen we ervoor dat ouderen langer zelfstandig, gezond en veilig thuis kunnen blijven wonen.
