Wanneer verwijs je iemand met knie- of heupartrose door naar het ziekenhuis en wanneer kan de behandeling passend en dichtbij huis plaatsvinden? Zorgverleners in Zaanstreek-Waterland werkten niet altijd vanuit dezelfde uitgangspunten. Met een regionaal artrose zorgpad brengen huisartsen, fysiotherapeuten enziekenhuizen daar samen verandering in. ZONH begeleidt deze regionale samenwerking als onafhankelijk programmamanager en procesbegeleider.
De groeiende zorgvraag vraagt om duidelijke regionale afspraken
Artrose komt veel voor en het aantal mensen met knie- en heupartrose groeit. Ook in Zaanstreek-Waterland neemt daardoor de behoefte aan toegankelijke en passende artrosezorg toe. Zorgverleners in deze regio zagen in de praktijk verschillen in behandeling, verwijzing en samenwerking. Patiënten werden soms doorverwezen naar de orthopedisch chirurg, terwijl behandeling dichter bij huis beter paste. Dat zorgt voor onduidelijkheid en extra druk op de specialistische zorg. Daarom zijn gezamenlijke uitgangspunten nodig: wie doet wat, wanneer is verwijzen nodig en hoe dragen zorgverleners informatie goed over? Zo krijgt iedere patiënt de zorg die op dat moment het beste past.
Eén werkwijze vraagt om samenwerking over organisatiegrenzen heen
Binnen het project werken Huisartsenorganisatie Zaanstreek Waterland (HZW), Alliantie Fysiotherapie Zaanstreek-Waterland (AFZW), het Dijklander Ziekenhuis, Zaans Medisch Centrum (ZMC) en ZONH samen. Ook huisartsen, praktijkondersteuners, fysiotherapeuten en orthopedisch chirurgen zijn actief betrokken bij de ontwikkeling en verdere invoering van het zorgpad.
Samen ontwikkelden zij een regionaal artrose zorgpad volgens het landelijke stepped-care-principe: de patiënt krijgt eerst de meest passende behandeling dicht bij huis en wordt alleen naar de tweede lijn verwezen als dat daadwerkelijk nodig is. De partners brachten hiervoor hun eigen kennis, ervaring en werkwijzen bij elkaar.
ZONH brengt belangen, inhoud en uitvoering bij elkaar
Tot één regionale werkwijze komen is niet alleen een inhoudelijke opgave. De betrokken organisaties hebben ieder hun eigen verantwoordelijkheden, belangen en werkprocessen. Een onafhankelijke partij helpt om verschillen bespreekbaar te maken en het gezamenlijke belang centraal te houden.
Vanuit ZONH begeleidt Iris Schipper als projectleider het programma en het samenwerkingsproces. Iris: “We organiseren overleggen, brengen de perspectieven van de eerste en tweede lijn bij elkaar en helpen de partners om keuzes te vertalen naar uitvoerbare afspraken. Ook bewaken we de samenhang en voortgang, ondersteunen we de communicatie en organiseren we multidisciplinaire scholingen. Door daarnaast bestuurlijke afspraken te helpen vastleggen, wordt de samenwerking minderafhankelijk van individuele professionals en kan zij duurzaam in de regio worden verankerd”.
"De samenwerking met ZONH ervaar ik als zeer prettig en waardevol. Hun onafhankelijke adviesrol en inhoudelijke kennis van het zorgproces zijn van duidelijke meerwaarde. ZONH werkt gestructureerd en zorgvuldig, brengt belangen en aandachtspunten tijdig in beeld en bewaakt de voortgang. Betrokken partijen worden op een prettige manier meegenomen. Dit draagt bij aan een constructieve samenwerking en voortvarende ontwikkeling van het Artrosenetwerk Zaanstreek-Waterland.” - Cindy Groot, projectleider HZW
Van afspraken tot werkbare praktijk
Een belangrijk resultaat van dit proces is de Regionale Transmurale Afspraak (RTA) Artrose. Hierin legden de partners uniforme afspraken vast over behandeling, verwijzing en samenwerking tussen de eerste en tweede lijn. Zo werken huisartsen, fysiotherapeuten en orthopedisch chirurgen steeds meer vanuit dezelfde uitgangspunten. Zij hebben beter zicht op elkaars rol en kunnen afspraken over behandeling, verwijzing en overdracht verder samen ontwikkelen. Maar met afspraken op papier ben je er nog niet. Iris: “Samen met HZW, AFZW, Dijklander Ziekenhuis en Zaans Medisch Centrum organiseerden we daarom een scholing. Zo helpen we professionals om vanuit dezelfde uitgangspunten te werken en de afspraken goed toe te passen in de praktijk.”
Concreet heeft het begeleiden van de samenwerking geleid tot:
• een aangescherpt regionaal artrose zorgpad;
• een bestuurlijk vastgestelde Regionale Transmurale Afspraak;
• uniforme verwijs- en samenwerkingsafspraken;
• multidisciplinaire scholingen voor zorgprofessionals;
• een regionale structuur voor evaluatie en doorontwikkeling;
• de ontwikkeling van een regionaal overdrachtsformulier tussen fysiotherapeut en huisarts.
Daarbij blijft het niet bij invoeren alleen. ZONH helpt ook om te volgen hoe de nieuwe werkwijze in de praktijk uitpakt en waar bijsturing nodig is. “Uit evaluaties blijkt dat professionals het zorgpad ondersteunen en de samenwerking positief beoordelen. De gezamenlijke werkwijze geeft zorgverleners meer duidelijkheid over de route die een patiënt doorloopt en over de bijdrage van iedere discipline”, aldus Iris.
"Wat dit project voor mij bijzonder maakt, is dat we met verschillende organisaties en disciplines werken aan één gezamenlijk doel: de juiste artrosezorg op de juiste plek. De uitdaging én kracht zit voor mij in het verbinden van verschillende perspectieven en belangen en deze vertalen naar afspraken die ook echt werken in de praktijk en duurzaam geborgd kunnen worden." - Iris Schipper, projectleider ZONH
Wat dit voor inwoners kan betekenen
Uiteindelijk draait de samenwerking om passende artrosezorg voor inwoners: zo dicht mogelijk bij huis als dat kan en specialistische zorg als dat nodig is. Duidelijke afspraken tussen zorgverleners moeten voorkomen dat patiënten onnodig worden doorverwezen en helpen om de beschikbare zorgcapaciteit zo goed mogelijk in te zetten.
De eerste belangrijke voorwaarden staan. Professionals hebben een gezamenlijk zorgpad, uniforme afspraken en een structuur om de werkwijze te evalueren en verder te verbeteren. De verdere invoering en monitoring moeten laten zien welk effect dit in de praktijk heeft voor patiënten en zorgverleners.
Verder bouwen aan een zelfstandig regionaal netwerk
De volgende stap is om de samenwerking steeds steviger in de regio te verankeren. De partners werken verder aan de invoering en borging van het zorgpad, verbeteren de verwijsafspraken, voeren het overdrachtsformulier in en blijven de resultaten volgen.
“Ik ben trots op de concrete resultaten die we samen hebben bereikt, maar vooral op de samenwerking die is ontstaan met betrokken en enthousiaste professionals in de regio. Partijen weten elkaar steeds beter te vinden en voelen zich gezamenlijk verantwoordelijk voor goede artrosezorg in Zaanstreek-Waterland.” - Iris Schipper, adviseur ZONH
ZONH blijft het proces begeleiden en bewaakt de samenhang, terwijl de partners steeds meer zelf het eigenaarschap nemen. Want uiteindelijk is de samenwerking pas echt duurzaam als organisaties elkaar weten te vinden, samen blijven leren en het zorgpad gezamenlijk verder blijven ontwikkelen.
Werk je aan een vraagstuk dat samenwerking tussen verschillende organisaties vraagt? We brengen belangen en perspectieven bij elkaar en helpen om gezamenlijke keuzes te vertalen naar concrete stappen. Bespreek je vraagstuk met een van onze adviseurs.
